این اوراق مشارکت هم از اختراعات ایرانی هاست. یه چیزی شبیه حساب سپرده پس انداز است و هنوز بعضیها فکر میکنند که اوراق قرضه است. تا زمانیکه اصل پول در هر زمانی تا مدت انقضای آن تضمین شود و در بازار ثانویه معامله نشود ماهیت اوراق قرضه ندارد. اینکه حالا در بازار بین المللی بخواهند آن را منتشر کنند داستان عجیبی است آن هم با تضمین سود .
این خبر را در روزنامه شرق خواندم از قول آقای ترکان که ناگفته نماند مرد زحمتکش و شریفی است. داستان این است که سه و نیم میلیارد دلار اوراق مشارکت ( نه اوراق قرضه ) قرار است منتشر کنند و سود آن هم تضمین شده که حداقل ۸ درصد باشد. ایشان در مورد این اوراق مشارکت اینگونه فرموده اند:
حداقل سود در نظر گرفته شده 8 درصد و حداکثر آن هم حدود 15 درصد است. ارقام سود بسته به وضعيت پروژه در اين فاصله متغير خواهد بود. شرکت ملي نفت ايران در شرايطي حداقل سود 8 درصدي را تضمين مي کند که نرخ سود بین المللي (لايبور) حدود 5/3 تا 4 درصد است. تضمين حداقل دو برابر نرخ سود بين المللي بر شيريني اوراق مشارکت پارس جنوبي مي افزايد.
اولا انتشار موجود عجیبی بنام اوراق مشارکت در سطح بین المللی کار اشتباهی است. در بازار های مالی دنیا دولتها و شرکتها اوراق قرضه منتشر میکنند. ساده ترین اوراق قرضه هم این است که شرکتی برگه ای منتشر میکند که دارنده آن برگه در تاریخ معینی مثلا اول خرداد سال آینده هزار دلار از شرکت مزبور دریافت کند. این کاغذ در بازار معامله میشود و با توجه به عرضه و تقاضا قیمت میخورد مثلا ۹۰۰ دلار. سود متناسب با این قیمت میشود ۹۰۰/۱۰۰ یا حدود ۱۱درصد. این قیمت در روزهای مختلف میتواند متفاوت باشد. این سود معمولا برابر است با نرخ بهره پایه که لایبور است باضافه ریسک اعتباری آن شرکت. اگر شرکتی وضعیت خوبی نداشته باشد و احتمال ورشکستگی آن تا سال دیگر بالا باشد تقاضای کمتری برای اوراق قرضه آن وجود خواهد داشت و مثلا قیمت میخورد ۸۵۰ دلار که سود متناسب با آن قیمت میشود ۸۵۰/۱۵۰ یا ۱۷ درصد. یعنی سرمایه گذاران با توجه به ریسک بیشتر ورشکستگی شرکت دوم بازدهی بیشتری طلب میکنند.
بانک مرکزی ایران هم برای اولین بار ۴ سال پیش اوراق قرضه بین المللی منتشر کرد حدود پانصد ملیون یورو. یعنی تجربه این کار هم در ایران وجود دارد. حالا اگر بجای اوراق قرضه طبق فرمایش آقای ترکان اوراق مشارکت منتشر شود با سود تضمین شده ۸ درصد و توجهی به مکانیزم بازار برای ارزش گذاری اوراق قرضه پارس نشود دو حالت اتفاق خواهد افتاد: یا نرخ بهره هشت درصد بیشتر از بهره مورد انتظار بازار خواهد بود که باعث میشود دارندگان اوراق مزبور شیرینی مفتی کاسب شوند یا با توجه به ریسک اعتباری شرکت نفت نرخ بهره مورد انتظار بازار خیلی بیشتر است که آنگاه این اوراق مشارکت روی دست شرکت نفت باد میکند. البته من احتمال میدهم اتفاق اول بیافتد.